Lý bí là ai

*

Lý Nam Đế (503–548) là vị nhà vua tạo nên công ty Tiền Lý cùng knhị sinh bên nước Vạn Xuân trong lịch sử hào hùng ViệtNam. Ông tên thiệt là Lý Bí , nói một cách khác là Lý Bôn<1>, tín đồ buôn bản Tỉnh Thái Bình, che Long Hưng<2>, toàn nước (khoảng tầm Thạch Thất và thị xóm Sơn Tây, Hà Nội). <1> Tuy nhiên, theo nhận định cách đây không lâu, quê nơi bắt đầu của LýNamĐế thuộc địa phận tỉnh Thái Nguyên thời nay.

Bạn đang xem: Lý bí là ai

<3>

LýNamĐế có tài văn uống võ. Ông đã lãnh đạo dân chúng khởi nghĩa, đánh xua đuổi được quân đô hộ, rồi xưng là Nam Đế (vua nước Nam), đánh tên nước là Vạn Xuân, đóng góp đô ngơi nghỉ Long Biên (không rõ nơi đâu, có lẽ rằng ngay sát đô thị TP Bắc Ninh ngày nay).

 Quê hương

phần lớn sách sử cho thấy thêm tiên nhân của LýNamĐế là tín đồ Trung Quốc, vào cuối thời Tây Hán thì tránh sang làm việc ViệtNam(cơ hội kia đã là nằm trong địa của Trung Quốc) nhằm trốn nàn binh đao. Qua 7 đời, mang lại đời Lý Bí thì loại chúng ta Lý đã sinh hoạt ViệtNamđược rộng 5 nỗ lực kỷ. Chính sử China đông đảo coi Lý Bí là "Giao Châu thổ nhân".<4>

Theo sách Văn uống minch Đại Việt của Nguyễn Duy Hinch địa thế căn cứ các thần phả thì Lý Bí chưa hẳn là cầm hệ trang bị 7 cơ mà là nạm hệ trang bị 11 của mình Lý từ Khi sang ViệtNam. Khoảng cách 11 nỗ lực hệ vào 5 cố kỷ phải chăng rộng là 7 cố kỉnh hệ vào 5 vậy kỷ. Theo đó, đời máy 7 là Lý Hàm đem bà Ma thị là bạn Việt, hình thành Lý Thanh. Lý Thanh hao Ship hàng bên dưới quyền thiết bị sử Giao châu là Đàn Hòa Chi đơn vị Lưu Tống thời Nam Bắc Triều (Trung Quốc). Lý Thanh hao xuất hiện Lý Hoa, Lý Hoa có mặt Lý Cạnh. Lý Cạnh có mặt Lý Thiên Bảo cùng Lý Bí<5>. Nguồn tư liệu khác cho thấy vk Lý Cạnh là Phí thị, quanh đó Lý Thiên Bảo với Lý Bí còn hiện ra Lý Xuân với Lý Hùng.<4>

Về quê nhà Lý Bí, những nguồn tư liệu ghi khác biệt. Đại Việt sử ký kết toàn tlỗi với Lịch triều hiến cmùi hương các loại chí ghi ông là người Tỉnh Thái Bình, tủ Long Hưng. Theo Khâm định Việt sử thông giám cưng cửng mục: "tên Tỉnh Thái Bình đặt từ bỏ thời Đường (618-907), còn Long Hưng đặt tự thời Trần (1225-1400)", những điều đó call Tỉnh Thái Bình với Long Hưng là gọi theo thương hiệu sau đây đặt. Các sử gia công ty Nguyễn xác định Long Hưng ở trong Thái Bình với nhận định rằng quê Lý Bí thuộc Thái Bình. nước ta Sử Lược ghi rằng tủ Long Hưng thuộc tỉnh giấc Sơn Tây (cũ). Các bên phân tích hiện giờ đã cho thấy rằng: thời Bắc nằm trong, tỉnh Thái Bình bây giờ vẫn chính là biển. Tên điện thoại tư vấn Tỉnh Thái Bình thời Bắc ở trong ở trong khoảng vùng Sơn Tây<6>. Tại Quanh Vùng này có tương đối nhiều thường thờ Lý Bí và những người lắp bó cùng với ông nhỏng Triệu Túc, Phạm Tu, Lý Phật Tử.

Nhân đáng nhớ 1.470 năm (542 - 2012) ngày cuộc khởi nghĩa Lý Bí nở rộ, ngày 6/10 trên TPhường. hà Nội, Hội Khoa học tập lịch sử vẻ vang VN với Ủy Ban Nhân Dân tỉnh giấc Thái Nguyên tổ chức triển khai Hội thảo kỹ thuật "Một số vụ việc về Vương triều Tiền Lý và quê hương của vua Lý Nam Đế" với việc tham dự của phần đông những đơn vị sử học tập, nhà công nghệ và quần chúng. # địa phương (TP Hà Nội, Thái Nguim, Prúc Tbọn họ,...). Dựa trên cửa hàng tư liệu điền dã thực địa ngơi nghỉ các vùng: xã Tiên Phong - thị xã Phổ Yên với huyện Thái Thụy, kết phù hợp với thần tích, truyền thuyết… còn giữ gìn trên các xã Giang Xá, Lưu Xá (thị xã Hoài Đức), 27 tsi mê luận trên hội thảo chiến lược chỉ dẫn kết luận vua Lý Nam Đế gồm quê gốc sinh sống làng mạc Cỏ Pháp, xã Tiên Phong, huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên ổn.<3><7><8>

Về đế đô của nước Vạn Xuân: "LýNamĐế tài năng vnạp năng lượng võ. Ông đã chỉ huy quần chúng. # khởi nghĩa, đánh xua được quân đô hộ, rồi xưng là Nam Đế (vua nước Nam), viết tên nước là Vạn Xuân, đóng đô làm việc Long Biên. Về Thành long Biên: Thành Long Biên toạ lạc tại thôn Hoà Long thị xã Yên Phong, tỉnh giấc Thành Phố Bắc Ninh, ni là xã Hoà Long. thị thành Tỉnh Bắc Ninh.( Sách Dư địa chí Bắc Ninh). Hiện giờ tại buôn bản Hoà Long, thị trấn TP Bắc Ninh còn rất rõ ràng vết tích một dạng thành cổ. Thành cổ ở tiếp giáp đê sông Cầu, bao gồm dạng hình tròn, thành nội là 1 trong ốc đảo dạng hình trụ tất cả diện tích S khoảng tầm 50ha; hào nước bao bọc khu vực rộng duy nhất đến 147m, vị trí nhỏ tuyệt nhất cũng rộng 100m,chu vi quanh đó của hào nước lâu năm 3340m, ngoài hào nước có đường bao quanh lâu năm 3865m. Tổng diện tích Khu Vực này là 112,5 ha.

Tuổi trẻ

Lý Bí có tài năng, được Thứ đọng sử Tiêu Tư nhà Lương mời ra làm chức Giám quân sinh hoạt Đức châu (thị xã Đức Tchúng ta, tỉnh giấc TP Hà Tĩnh ngày nay).<4>

Thứ sử Giao Châu là Vũ Lâm hầu Tiêu Tư nghiêm ngặt hung tàn cần mất lòng người. Do bất bình cùng với những quan tiền lại đô hộ hung ác, Lý Bí vứt quan tiền, về quê, chiêu binc mãi mã ngăn chặn lại tổ chức chính quyền đô hộ.

Đánh xua đuổi quân Lương cùng Lâm Ấp

 Khởi nghĩa đuổi Tiêu Tư

Kháng chiến của ViệtNam

Được không ít người tận hưởng ứng, lực lượng của Lý Bí vững mạnh. Tù trưởng sinh sống Chu Diên (Hải Dương) là Triệu Túc cùng con là Triệu Quang Phục phục tài đức của ông đề nghị sẽ rước quân nhập cùng với đạo quân của ông. Tinch Thiều, một người giỏi tự chương, từng cho kinh thành đơn vị Lương xin được chọn làm quan liêu, dẫu vậy chỉ mang đến chức "gác cổng thành", đề nghị quăng quật về Giao Châu theo Lý Bí. Dường như vào lực lượng của Lý Bí còn tồn tại một võ tướng tá là Phạm Tu sẽ ngoài 60 tuổi. Thần phả còn ghi dìm thêm những tướng mạo theo giúp Lý Bí là Trịnh Đô, Lý Công Tuấn.<9>

Lý Bí links với các châu ở kề bên thuộc hạn chế lại Tiêu Tư. Cuối năm 541, Lý Bí đồng ý khởi binch phòng công ty Lương, khí nỗ lực siêu mạnh. Theo sách Lương thư của China, Tiêu Tư liệu cố ko kháng nổi quân Lý Bí, bắt buộc sai người với của cải mang lại hối lộ mang lại Lý Bí và để được tha chạy thoát về Quảng châu<10>. Quân của Lý Bí lấn chiếm đem thành Long Biên.

Tuy Tiêu Tư đã bỏ chạy cơ mà Lý Bí mới kiểm soát điều hành được vùng Bắc Bộ đất nước hình chữ S hiện giờ, các châu phía phái nam vẫn trong tay đơn vị Lương. Tháng 4 năm 542, Lương Vũ Đế không nên Thứ sử Việt châu là Trần Hầu, máy sử La châu là Ninch Cự, lắp thêm sử An châu là Úy Trí, thứ sử Ái châu là Nguyễn Hán cũng thích hợp binh tấn công Lý Bí. Nhưng Lý Bí vẫn dữ thế chủ động ra quân tiến công trước, phá vỡ lực lượng quân Lương ở phía phái mạnh, cai quản cục bộ Giao châu.<11>

Đánh lui cuộc phản bội công ở trong phòng Lương

Cuối năm 542, Lương Vũ Đế lại sai sản phẩm công nghệ sử Giao châu là Tôn Quýnh, đồ vật sử Tân châu là Lư Tử Hùng lịch sự đàn áp. Tôn Quýnh và Lư Tử Hùng hại cố gắng mạnh của Lý Bí cần không đủ can đảm tiến quân, xin khất cho tới ngày thu năm tiếp theo. Thứ sử Quảng Châu là Hoán thù (theo Trần thư là Tiêu Ánh) quán triệt, Tiêu Tư cũng thúc giục, phải Quýnh và Hùng phải tiến quân.

Được tin quân Lương lại tiến lịch sự, Lý Bí dữ thế chủ động mang quân ra buôn bán hòn đảo Hợp Phố đón tấn công. Tôn Quýnh với Lư Tử Hùng đi đến Hợp Phố, bị quân Lý Bí đánh bại, 10 phần chết đến 6-7 phần, quân chảy tung.

Chiến thắng này góp Lý Bí điều hành và kiểm soát toàn bộ Giao châu, Có nghĩa là miền Bắc Sở và Bắc Trung Sở ViệtNam, cộng thêm quận Hợp Phố trực thuộc Quảng Đông, Trung Quốc bây chừ.

Xem thêm: Mẹo Chưng Nước Hàng Là Cái Gì, Cách Làm Nước Hàng Như Thế Nào

<12>

Đánh xua Lâm Ấp

Trong lúc Lý Bí bận ứng phó với công ty Lương ngơi nghỉ phía Bắc thì trên phía nam, vua Lâm Ấp định náo quan ngó Giao châu.

Biên giới thân Giao châu cùng Lâm Ấp thời điểm đó là dãy Hoành Sơn. Tháng 5 năm 543, vua Lâm Ấp có quân xâm lăng quận Nhật Nam với tiến mang lại quận Cửu Đức. Lý Nam Đế không đúng Phạm Tu ráng quân vào nam tấn công Lâm Ấp.

Sử sách ko biểu hiện rõ tình tiết cuộc chiến này, chỉ ghi sơ lược: Phạm Tu tiến quân vào Nam đánh tan quân Lâm Ấp ở Cửu Đức khiến vua Lâm Ấp yêu cầu vứt chạy.<13>

Có chủ ý nhận định rằng tín đồ đi đánh Lâm Ấp là Lý Phục Man chứ đọng chưa phải Phạm Tu và đây là 2 vị tướng tá khác nhau; lại có ý kiến cho rằng chủ yếu Phạm Tu là Lý Phục Man, bởi gồm công đánh Lâm Ấp nhưng được ban bọn họ Lý, thay tên Phục Man (chinh phục người Man).<14>

Dựng nước Vạn Xuân

Năm 544, mon giêng, ông từ xưng là Nam Việt Đế, lên ngôi, đặt niên hiệu là Thiên Đức (đức trời), lập trăm quan lại, viết tên nước là Vạn Xuân miêu tả mong muốn rằng thôn tắc truyền mang lại muôn đời. Đóng đô làm việc Ô Diên (ni là xã Hạ Mỗ, Đan Phượng, Hà Nội). Dựng năng lượng điện Vạn Thọ có tác dụng địa điểm triều hội. thành lập và hoạt động triều đình cùng với nhì ban văn, võ. Lấy Triệu Túc có tác dụng thái phó, Tinc Thiều cầm đầu ban vnạp năng lượng, Phạm Tu đứng đầu ban võ.

Chạy về cồn Khuất Lão

Năm 545, mon 6, bên Lương mang đến Dương Thiêu (Thiệu tuyệt Phiêu) làm đồ vật sử Giao Châu, Trần Bá Tiên<15> có tác dụng bốn mã, lấy quân xâm lăng, lại không nên đồ vật sử Định Châu là Tiêu Bột hội với Phiêu sinh hoạt Giang Tây.<16>

Trần Bá Tiên đem quân đi trước. lúc quân của Bá Tiên cho Giao Châu, Lý Nam Đế mang 3 vạn quân ra phản kháng, bị đại bại làm việc Chu Diên, lại đại bại sinh hoạt cửa ngõ sông Tô Lịch, tướng Tinh Thiều tử chiến. Ông chạy về thành Gia Ninch (buôn bản Gia Ninc, huyện Vĩnh Lạc tỉnh Vĩnh Phúc cũ ngày này nằm trong làng Tkhô cứng Đình, thị trấn Việt Trì, tỉnh Phụ Tchúng ta.). Quân Lương xua đuổi theo vây đánh.

Tháng giêng năm 546, Trần Bá Tiên đánh rước được thành Gia Ninc, tướng mạo Phạm Tu tử chiến. LýNamĐế chạy vào khu đất fan Lạo nghỉ ngơi Tân Xương. Quân Lương đóng nghỉ ngơi cửa ngõ sông Gia Ninc.

Sau một thời hạn tập phù hợp và củng nạm lực lượng, mon 8, ông lấy 2 vạn quân tự vào khu đất Lạo ra đóng ở hồ Điển Triệt (làng Tứ đọng Yên, huyện Lập Thạch, tỉnh giấc Prúc Thọ), đóng góp những thuyền đậu chật cả mặt hồ. Quân Lương sợ hãi, cứ đọng đóng lại ở cửa hồ không đủ can đảm tiến vào. Đêm hôm ấy nước sông lên mạnh mẽ, dưng cao 7 thước, tràn đổ vào hồ nước. Trần Bá Tiên nhân kia đem quân theo dòng nước tiến trước vào. Quân Vạn Xuân ko chống bị, chính vì thế vỡ.

Lý Nam Đế bắt buộc lui giữ ở vào đụng Khuất Lạo, ông ủy mang lại con thái phó Triệu Túc là tả tướng là Triệu Quang Phục duy trì việc nước, điều quân đi đánh Bá Tiên.

Qua đời

Năm 548, ngày 20 (ngày Tân Hợi) tháng 3 (tức ngày 13-4 dương lịch), LýNamĐế nghỉ ngơi cồn Khuất Lạo lâu ngày bị lây lan lam cphía, ốm mệnh chung. Ông sống ngôi được 5 năm (543-548), tchúng ta 46 tuổi.

Theo sách "Việt Nam vnạp năng lượng minch sử cương" của Lê Văn Siêu dẫn một vài nguồn tài liệu cổ, Lý Nam Đế sinh hoạt nhiều ngày trong đụng, vì nhiễm lam cphía đề nghị bị mù nhị mắt. Vì vậy đời sau mang lại ngày giỗ thường xuyên bắt buộc xướng thương hiệu các thứ lễ nhằm vua nghe thấy. Lại cũng theo tài liệu này, có ttiết cho rằng không hẳn LýNamĐế bé chết nhưng mà vua bị bạn Lạo bội phản giết hại. Tướng Lý Phục Man cũng mất theo vua vày nàn này.<17>

Hoàng hậu

Theo thần tích cổ, LýNamĐế có bạn vk là Hứa Trinch Hòa, con ông Hứa Minh và bà Bùi Thị Quyền bạn làng Đông Mai, thị trấn Yên Phong, tỉnh giấc Tỉnh Bắc Ninh. Bà được LýNamĐế lập làm hiền thê. Bà đã thuộc chồng chinch chiến những thiết kế trận và bị tử vong vì chưng thuyền đắm trên hồ nước Điển Triệt thời điểm cuối năm 546. Sau này bà được Triệu Việt Vương lập đền rồng thờ trên quê nhà.

Xem thêm: Nghĩa Của Stand Out Là Gì Và Cấu Trúc Cụm Từ Stand Out Trong Câu Tiếng Anh

<18>

Bình luận

Theo sử gia Lê Văn uống Hưu:<19>

Binc pháp gồm câu: "Ba vạn quân đa số sức, cõi trần không ai địch nổi". Nay Lý Bí tất cả 5 vạn quân nhưng không duy trì được nước, cố kỉnh thì Bí kém tài làm tướng chăng? hay là quân quân nhân mới họp tất yêu tấn công được chăng? Lý Bí cũng chính là bậc tướng tá trung tài, ra trận tương khắc và chế ngự kẻ thù giành phần chiến thắng không hẳn là không làm cho được, nhưng bị nhì lần thua trận rồi bị tiêu diệt, vày không may gặp cần Trần Bá Tiên là người xuất sắc dùng binh vậy.

Theo sử gia Ngô Sĩ Liên:<19>

Tiền LýNamĐế dấy binch trừ bạo, xứng đáng là thuận đạo trời, cầm mà cuối cùng đến nỗi tiêu vong, nguyên nhân là ttránh chưa mong mỏi mang lại VN được bình trị chăng? Than ôi! không những bởi gặp buộc phải Bá Tiên là người giỏi cần sử dụng binh, mà hơn nữa chạm chán dịp nước sông bất thần nhấc lên trợ nắm mang lại giặc, há chẳng nên cũng vì chưng ttách tuyệt sao?

 

Lý Nam Đế Lý Bí (544-602)